Machineverordening EU 2023/1230 vervangt de Machinerichtlijn
Vanaf 1 januari 2027 vervangt de Machineverordening EU 2023/1230 de Machinerichtlijn (2006/42/EG). Deze aanpassing kan grote gevolgen hebben voor hoe je als fabrikant of bedrijf omgaat met technische documentatie, gebruiksinstructies en veiligheidsrichtlijnen. Ben je goed voorbereid op deze veranderingen? Op deze pagina nemen we je mee langs de belangrijkste wijzigingen en wat ze concreet betekenen voor jouw organisatie.
De Machineverordening EU 2023/1230 in het kort
Technologische ontwikkelingen als digitalisering, software en kunstmatige intelligentie volgen elkaar in snel tempo op. De huidige Machinerichtlijn sluit hier niet meer goed op aan. Daarom wordt op 1 januari 2027 de Machineverordening (EU 2023/1230) van kracht.
Met deze nieuwe regelgeving wil de EU ervoor zorgen dat machines ook in een digitale en verbonden omgeving veilig te gebruiken blijven. Daarnaast worden de regels in alle EU‑landen gelijk, zodat bedrijven makkelijker over de grens kunnen werken. Het doel is meer veiligheid voor gebruikers en duidelijkere, toekomstbestendige regelgeving voor fabrikanten.
Ga direct naar
Machineverordening vs. Machinerichtlijn
| Onderwerp | Machinerichtlijn (2006/42/EG) | Machineverordening (EU 2023/1230) |
| Type wetgeving | Richtlijn (omzetting per land ) | Verorderning (direct geldig in hele EU) |
| Doel | Basisveiligheid van machines | Veiligheid + focus op digitalisering en nieuwe technologie |
| Toepassing | Vooral fysieke machines | Ook software, AI en digitale functies |
| Nationale verschillen | Mogelijk (door nationale omzetting) | Niet mogelijk |
| Technologische focus | Beperkt, vooral mechanisch | Uitgebreid: AI, cybersecurity, autonomoe systemen |
| Documentatie | Vaak papier of standaard digitaal | Meer ruimte voor digitale documentatie |
| Risicobeoordeling | Verplicht | Strenger en uitgebreider (ook software/updates) |
| Hoog-risico machines | Lijst met gevaarlijke machines | Uitgebreidere lijst + strengere controles |
| Conformiteitsbeoordeling | Soms zelfcertificering mogelijk | Vaker onafhankelijke beoordeling vereist |
| Cyberveiligheid | Niet expliciet geregeld | Expliciet onderdeel van veiligheid |
De nieuwe verordening moderniseert de oude richtlijn, maakt regels gelijk in de EU en speelt beter in op digitalisering en slimme machines.
Voor wie geldt de Machineverordening?
De Machineverordening (EU 2023/1230) is van toepassing op de hele keten rond machines, van het ontwerpen, maken, verkopen tot gebruiken van machines, binnen de EU.
Iedere partij heeft daarbij eigen verantwoordelijkheden om te zorgen dat machines veilig, conform en goed gedocumenteerd zijn.
Fabrikanten
Jij ontwerpt of produceert machines of laat ze onder jouw naam op de markt brengen.
Importeurs
Jij haalt machines van buiten de EU en verkoopt ze binnen de EU.
Distributeurs / handelaren
Jij verkoopt of levert machines verder door.
Gebruikers / bedrijven
Jij gebruikt machines in je werk (bijvoorbeeld in productie, logistiek of bouw).
Partijen die machines aanpassen
Jij wijzigt een machine zó dat deze anders gaat functioneren → dan wordt jij gezien als (deels) fabrikant.
Welke wijzigingen in de Machinerichtlijn beïnvloeden technische documentatie?
Overgang van richtlijn naar verordening
De overgang van de Machinerichtlijn naar de Machineverordening is meer dan een naamwijziging. Een verordening geldt direct in alle EU-lidstaten, wat zorgt voor uniforme, duidelijke en eenvoudiger toe te passen regels.
De Machineverordening treedt op 1 januari 2027 in werking. De overgangsperiode van 42 maanden, gestart in 2023, geeft bedrijven tijd om processen en documentatie tijdig aan te passen.
Inzetten op cybersecurity, AI en digitalisering
De nieuwe regels spelen in op digitalisering, AI en cybersecurity. Machines en handleidingen moeten bescherming bieden tegen cyberdreigingen en ongeautoriseerde toegang, met geïntegreerde IT-beveiligingsmaatregelen in de technische documentatie.
AI krijgt een centrale rol. De Machineverordening vereist veilige integratie van AI, zowel in de technologie van de machine als in de handleidingen, en verdere digitalisering van gebruiksinstructies, met duidelijke uitleg van digitale interfaces en functies.
Whitepaper: Navigeren door de digitale evolutie
Deze whitepaper (in het Engels) gaat over de overgang van papier en pdf naar volledig digitale content. Lees meer over de uitdagingen, succesfactoren en voordelen van deze digitale transformatie. Na het lezen begrijp je beter welke kansen en uitdagingen deze verschuiving met zich meebrengt.
Waarom een goede data-inrichting essentieel is om te kunnen voldoen aan de Machineverordening
Een van de grootste uitdagingen binnen de Machineverordening is de digitale beschikbaarheid van informatie. De nieuwe wetgeving vereist dat technische documentatie (op termijn) beschikbaar wordt via innovatieve technologieën, zoals QR-codes, NFC-chips of RFID-tags. Specifieke richtlijnen vanuit de ESPR en DPP (European Sustainable Product Regulation en Digital Product Passport) zullen bepalen hoe bedrijven documentatie moeten structureren en toegankelijk maken.
Dit biedt kansen om processen te moderniseren, maar het vraagt ook om een solide data-inrichting. Alleen met een goed gestructureerde aanpak kun jij je documentatie klaarmaken voor digitale toegankelijkheid én voldoen aan de nieuwe regelgeving.
Belangrijke aandachtspunten bij de transitie naar digitale informatie
Bij de overgang naar digitale documentatie is de juiste aanpak essentieel. Hieronder een aantal belangrijke punten om rekening mee te houden:
- 1
Focus op informatiebeheer
Zorg voor structuur in hoe je informatie beheert. Technische documentatie moet niet alleen digitaal beschikbaar zijn, maar ook consistent, actueel en toegankelijk blijven. Een goed informatiebeheerproces helpt je om aan alle eisen te voldoen en de kwaliteit van je documentatie te waarborgen.
- 2
Doelgroepgerichtheid
Elke gebruiker van jouw machines heeft andere informatiebehoeften. Een eindgebruiker zoekt gebruiksvriendelijke uitleg, terwijl een onderhoudsmonteur liever gedetailleerde technische schema’s heeft. Door je documentatie af te stemmen op specifieke doelgroepen, kun je niet alleen voldoen aan regelgeving, maar ook de gebruikservaring verbeteren.
- 3
Veiligheid integreren
Naast digitalisering legt de Machineverordening de nadruk op veiligheid. Handleidingen moeten helder uitleggen welke maatregelen de gebruiker moet nemen om veilig met de machine te werken. Dit sluit aan bij de richtlijnen van IEC/IEEE 82079-1, die specifiek gericht zijn op het ontwikkelen van veilige en gebruiksvriendelijke documentatie.
- 4
Navigatie en toegankelijkheid
Digitale informatie moet gemakkelijk te navigeren en te doorzoeken zijn. Zorg voor een logische structuur, duidelijke navigatiemogelijkheden en toegankelijke bestandsformaten. Dit maakt het voor gebruikers eenvoudiger om snel de juiste informatie te vinden.
Handhaving en risico's: hoe ziet de controle eruit?
Met de overgang van de Machinerichtlijn naar de Machineverordening verandert niet alleen de regelgeving, maar ook de handhaving daarvan. Op dit moment moeten lidstaten de richtlijnen van de Machinerichtlijn zelf vertalen naar nationale wetgeving en toezicht houden op de naleving daarvan. Dit kan leiden tot verschillen in interpretatie en handhaving tussen landen, wat onzekerheid veroorzaakt bij bedrijven die grensoverschrijdend actief zijn.
Vanaf 1 januari 2027 wordt dat anders. Met de Machineverordening komt er een uniforme aanpak: de verordening geldt direct in alle EU-lidstaten en de handhaving wordt centraal gecoördineerd. Europese markttoezichtautoriteiten en inspectiediensten zullen streng toezien op naleving, mogelijk ondersteund door digitale tools om producten en bijbehorende documentatie sneller te controleren. Dit betekent dat afwijkingen of niet-nakoming van de regelgeving veel sneller zullen worden opgemerkt en aangepakt.
De risico’s van non-compliance zijn groot. Bedrijven die niet aan de Machineverordening voldoen, kunnen rekenen op zware boetes, strengere controles en in het ergste geval een verbod op de verkoop van hun machine(s) binnen Europa. Dit kan niet alleen leiden tot financiële schade, maar ook tot reputatieschade en verlies van waardevolle klanten. Zorg er daarom voor dat jouw documentatie, processen en producten tijdig voldoen aan de nieuwe eisen om deze risico’s te vermijden.
Nog één jaar te gaan: hoe kom je erachter waar je staat?
2027 lijkt misschien nog ver weg, maar het is belangrijk om tijdig te beginnen met de transitie naar de Machineverordening. Vraag jezelf af: hoe is jouw documentatie nu ingericht? Voldoet het al aan de digitale en inhoudelijke eisen van de nieuwe verordening?
Neem de tijd om een evaluatie uit te voeren en stel vast waar hiaten zitten. Gebruik die inzichten om een concreet actieplan op te stellen. Denk daarbij aan:
- Het digitaliseren van bestaande handleidingen
- Het aanpassen van processen voor informatiebeheer
- Het creëren van doelgroepgerichte documentatie
- Het waarborgen van cybersecurity en AI-integratie in je producten en handleidingen
Wil je meer weten over hoe je jouw bedrijf voorbereidt op de Machineverordening? Neem dan contact met ons op voor advies of ondersteuning. Samen zorgen we ervoor dat jouw bedrijf helemaal klaar is voor de toekomst.
Veelgestelde vragen
Externe bronnen voor de laatste stand van zaken
Misschien vind je dit ook interessant:
EU Data Act
ESPR/Digital Product Passport
CSRD rapportage
Europese wetgeving
Stel onze expert een vraag
Department Manager