Machineverordening EU 2023/1230 vervangt de Machinerichtlijn
Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening EU 2023/1230 de Machinerichtlijn (2006/42/EG). Deze aanpassing kan grote gevolgen hebben voor hoe je als fabrikant of bedrijf omgaat met technische documentatie, gebruiksinstructies en veiligheidsrichtlijnen. Ben je goed voorbereid op deze veranderingen? Op deze pagina nemen we je mee langs de belangrijkste wijzigingen en wat ze concreet betekenen voor jouw organisatie.
In het kort
- Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 de Machinerichtlijn. Deze verordening geldt direct in alle EU-lidstaten.
- Het bevat eisen voor je technische documentatie op het gebied van cybersecurity, AI met veiligheidsfuncties en digitale gebruiksaanwijzingen.
- Een gap-analyse laat zien waar je documentatie moet worden aangepast.
Drie belangrijke veranderingen in één oogopslag
Overgang van richtlijn naar verordening
De overstap van de Machinerichtlijn naar de Machineverordening is meer dan een naamswijziging. Een richtlijn moet door lidstaten eerst in nationale wetgeving worden omgezet, maar een verordening geldt direct in alle EU-lidstaten. Dat maakt de wetgeving eenduidiger, duidelijker en makkelijker toe te passen.
De Machineverordening wordt van kracht op 20 januari 2027, na een overgangsperiode van 42 maanden die in 2023 is begonnen.
Drie aandachtsgebieden van de Machineverordening
Cybersecurity
Cybersecurity is een ontwerpeis voor machines. Je technische documentatie moet laten zien hoe je machine beschermd is tegen cyberdreigingen en onbevoegde toegang. Dat geldt voor het hele traject, van risicobeoordeling tot bewijs in het technisch dossier.
AI
AI wordt steeds belangrijker in machines. De Machineverordening stelt specifieke eisen aan AI die met machine learning veiligheidsfuncties uitvoert.
Digitalisering
De verordening staat ook toe dat gebruiksaanwijzingen digitaal worden geleverd, mits gebruikers ze kunnen raadplegen, downloaden en opslaan.
Handhaving en sancties
De Machinerichtlijn moest eerst nationaal worden omgezet. Daardoor verschilden de regels per land. De Machineverordening geldt direct in alle EU-lidstaten, dus de eisen zijn overal gelijk.
Handhaving blijft nationaal. De markttoezichtautoriteiten van elke lidstaat controleren of bedrijven zich aan de regels houden. Elke lidstaat bepaalt ook zelf de sancties. Die moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Bij ernstige overtredingen zijn ook strafrechtelijke sancties mogelijk. De sancties kunnen dus per markt verschillen.
Wie de regels niet naleeft, riskeert boetes, reputatieschade en verlies van klanten. Zorg dat je documentatie, processen en producten aan de eisen voldoen voordat je machines op de markt brengt.
Machineverordening vs. Machinerichtlijn
| Onderwerp | Machinerichtlijn (2006/42/EG) | Machineverordening (EU 2023/1230) |
| Type wetgeving | Richtlijn (omzetting per land ) | Verorderning (direct geldig in hele EU) |
| Doel | Basisveiligheid van machines | Veiligheid + focus op digitalisering en nieuwe technologie |
| Toepassing | Vooral fysieke machines | Ook software, AI en digitale functies |
| Nationale verschillen | Mogelijk (door nationale omzetting) | Niet mogelijk |
| Technologische focus | Beperkt, vooral mechanisch | Uitgebreid: AI, cybersecurity, autonomoe systemen |
| Documentatie | Vaak papier of standaard digitaal | Meer ruimte voor digitale documentatie |
| Risicobeoordeling | Verplicht | Strenger en uitgebreider (ook software/updates) |
| Hoog-risico machines | Lijst met gevaarlijke machines | Uitgebreidere lijst + strengere controles |
| Conformiteitsbeoordeling | Soms zelfcertificering mogelijk | Vaker onafhankelijke beoordeling vereist |
| Cyberveiligheid | Niet expliciet geregeld | Expliciet onderdeel van veiligheid |
Structureer je content voor beheer en compliance
De Machineverordening staat digitale gebruiksaanwijzingen toe, als gebruikers ze kunnen downloaden en opslaan. Je ben verplicht ze online beschikbaar te houden voor de verwachte levensduur van de machine, en minstens tien jaar. Vraagt een gebruiker erom, dan lever je binnen een maand een gratis papieren exemplaar.
Een handleiding is niet langer een eenmalig product. Je onderhoudt hem jarenlang, in de taal van elk land waar je de machine op de markt brengt. Gebruiksaanwijzingen, conformiteitsverklaring en veiligheidsinformatie vallen hier allemaal onder. Elke wijziging werkt door in alle taalversies. Dat lukt alleen met gestructureerde, herbruikbare content: je legt iets één keer vast, hergebruikt het overal en vertaalt alleen wat is gewijzigd.
Wees klaar voor de toekomst
Ook de normen veranderen. De Europese Commissie werkt aan een nieuwe lijst geharmoniseerde normen. Die neemt de meeste huidige normen over en laat zien waar nieuwe eisen nog niet gedekt zijn. Volg de status en leg vast op welke normen compliance gebaseerd is.
Een gap-analyse laat zien of je voldoet aan de eisen
Hoe is je documentatie opgebouwd? Voldoet die al aan de digitale en inhoudelijke eisen van de Machineverordening? Een gap-analyse laat zien wat je moet aanpassen. Het is ook de basis voor een concreet actieplan.
Denk aan:
- Bestaande handleidingen digitaliseren
- Processen voor informatiebeheer aanpassen
- Documentatie afstemmen op de doelgroep
- Eisen voor cybersecurity en AI voor je machines meenemen in je aanpak
Wil je weten hoe je je organisatie voorbereidt? Neem contact met ons op voor advies of ondersteuning.
Vier essentiële aandachtsgebieden voor digitalisering
- 1
Informatiebeheer
Zorg voor structuur in je informatiebeheer. Technische documentatie moet digitaal beschikbaar, consistent, actueel en toegankelijk zijn. Met een goed proces voor informatiebeheer voldoe je aan alle eisen en borg je de kwaliteit.
- 2
Stem informatie af op de doelgroep
Elke gebruiker heeft andere informatie nodig. Eindgebruikers willen duidelijke, gebruiksvriendelijke uitleg. Onderhoudstechnici willen gedetailleerde technische schema’s. Stem je documentatie af op elke doelgroep. Zo voldoe je aan de regelgeving en verbeter je de gebruikerservaring.
- 3
Veiligheid integreren
Naast digitalisering legt de Machineverordening de nadruk op veiligheid. Handleidingen moeten duidelijk uitleggen welke maatregelen gebruikers moeten nemen om de machine veilig te bedienen.
- 4
Navigatie en toegankelijkheid
Zorg dat digitale informatie makkelijk te navigeren en te doorzoeken is. Gebruik een logische structuur, duidelijke navigatie en toegankelijke bestandsformaten. Zo vinden gebruikers snel wat ze nodig hebben.
Whitepaper: Navigeren door de digitale evolutie
Deze whitepaper (in het Engels) gaat over de overgang van papier en pdf naar volledig digitale content. Lees meer over de uitdagingen, succesfactoren en voordelen van deze digitale transformatie. Na het lezen begrijp je beter welke kansen en uitdagingen deze verschuiving met zich meebrengt.
Veelgestelde vragen
Externe bronnen voor de laatste stand van zaken
Misschien vind je dit ook interessant:
EU Data Act
ESPR/Digital Product Passport
CSRD rapportage
Europese wetgeving
Stel onze expert een vraag
Department Manager